കേരളത്തിലെ നഗരസഭകളുമായി (മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ) ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികൾ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന സംവിധാനങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥരും താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് ഡയറക്ടറേറ്റ് (Directorate of Urban Affairs / LSGD)

• അധികാരി: പ്രിൻസിപ്പൽ ഡയറക്ടർ / ഡയറക്ടർ, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് (തിരുവനന്തപുരം).
• പ്രവർത്തനം: സംസ്ഥാനത്തെ എല്ലാ നഗരസഭകളുടെയും പരമാധികാര ഭരണ നിർവ്വഹണ കാര്യാലയമാണിത്. ജില്ലാതലത്തിൽ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത പരാതികൾ, മുനിസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിമാർക്കും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുമെതിരെയുള്ള നടപടികൾ, നഗരസഭാ ഭരണസമിതിയുടെ ചട്ടവിരുദ്ധമായ തീരുമാനങ്ങൾ തിരുത്തൽ എന്നിവ ഇവിടെ സമർപ്പിക്കാം.

2. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ ഓംബുഡ്സ്മാൻ (LSG Ombudsman)

• അധികാരി: ബഹു. ഓംബുഡ്സ്മാൻ (ഹൈക്കോടതി മുൻ ജഡ്ജ്).
• പ്രവർത്തനം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജനപ്രതിനിധികൾ, ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന അഴിമതി, ക്രമക്കേട്, ദുർഭരണം, ഔദ്യോഗിക വീഴ്ചകൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നിയമപരമായ ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കാൻ അധികാരമുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമാണിത്.

3. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായുള്ള ട്രൈബ്യൂണൽ (LSGI Tribunal)

• അധികാരി: ട്രൈബ്യൂണൽ വിധികർത്താവ് (ജില്ലാ ജഡ്ജ് പദവിയിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥൻ).
• പ്രവർത്തനം: നഗരസഭ പാസാക്കുന്ന ഭരണപരമായ ഉത്തരവുകൾ, കെട്ടിട നിർമ്മാണാനുമതി നിഷേധിക്കൽ, വ്യാപാര ലൈസൻസ് റദ്ദാക്കൽ, പെർമിറ്റുകൾ തടയൽ തുടങ്ങിയ തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരെ നൽകുന്ന അപ്പീലുകൾ തീർപ്പാക്കുന്ന ജുഡീഷ്യൽ സ്വഭാവമുള്ള സംസ്ഥാനതല സംവിധാനമാണിത്.

4. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ദുരിതാശ്വാസവും പരാതി പരിഹാര സെല്ലും (CMO Grievance Redressal Portal)

• അധികാരി: മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കാര്യാലയം (CMO).
• പ്രവർത്തനം: 'കണക്ട് ടു സി.എം' അല്ലെങ്കിൽ സി.എം.ഒ ഓൺലൈൻ പോർട്ടൽ വഴി സംസ്ഥാന തലത്തിൽ പരാതികൾ സമർപ്പിക്കാം. മുനിസിപ്പാലിറ്റികളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന ഗുരുതരമായ സേവന വീഴ്ചകൾ ഇവിടെ ഉന്നയിക്കുമ്പോൾ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് നേരിട്ട് ഇടപെട്ട് തദ്ദേശ വകുപ്പിനോട് റിപ്പോർട്ട് തേടുന്നു.

5. സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി-കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ (VACB Headquarters)

• അധികാരി: വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ (തിരുവനന്തപുരം).
• പ്രവർത്തനം: നഗരസഭകളിൽ നടക്കുന്ന വൻകിട സാമ്പത്തിക ക്രമക്കേടുകൾ, സ്വജനപക്ഷപാതം, ഉദ്യോഗസ്ഥർ തമ്മിലുള്ള അവിശുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ടുകൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ഡയറക്ടർക്ക് നേരിട്ട് പരാതി അയക്കാവുന്നതാണ്.

     ചുരുക്കത്തിൽ (Summary Table):