കേരളത്തിലെ നഗരസഭകളുമായി (മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ) ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികൾ ജില്ലാതലത്തിൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന സംവിധാനങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥരും താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ ഓഫീസ് (തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് -      LSGD)

• അധികാരി: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് ജില്ലാ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ (Joint Director of LSGD) / ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടർ.
• പ്രവർത്തനം: മുനിസിപ്പാലിറ്റികളുടെ ഭരണപരമായ മേൽനോട്ടം ജില്ലാതലത്തിൽ വഹിക്കുന്നത് ഈ ഓഫീസാണ്. നഗരസഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വീഴ്ചകൾ, സേവനങ്ങളിലെ വൈകൽ, നഗരസഭ തീർപ്പാക്കാത്ത പരാതികൾ എന്നിവ ഇവിടെ സമർപ്പിക്കാം.
• അഴിമതി അന്വേഷണം: നഗരസഭകളിലെ അഴിമതി സംബന്ധിച്ച പരാതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഇവിടെ പ്രത്യേക 'നോഡൽ ഓഫീസർ' (ജൂനിയർ സൂപ്രണ്ട്) ഉണ്ടായിരിക്കും.

2. ജില്ലാ കളക്ടറേറ്റ് പരാതി പരിഹാര സെൽ (District Collectorate        Grievance Cell)

• അധികാരി: ജില്ലാ കളക്ടർ (District Collector) / എഡിഎം (ADM).
• പ്രവർത്തനം:
  • കളക്ടറേറ്റിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പബ്ലിക് ഗ്രീവൻസ് സെൽ വഴി നഗരസഭയുടെ വീഴ്ചകൾ, പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ, അനധികൃത നിർമ്മാണം, സ്ഥലം കൈയേറ്റം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് പരാതി നൽകാം.
  • തിങ്കളാഴ്ചകളിൽ നടക്കുന്ന കളക്ടറുടെ പരാതി പരിഹാര ദിനത്തിൽ (Grievance Day) നേരിട്ട് പരാതി നൽകാം.

3. ജില്ലാതല സ്ഥിരം അദാലത്തുകൾ (LSGD District Level                        Permanent Adalat)

• നേതൃത്വം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി / ജില്ലാ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ.
• പ്രവർത്തനം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഓരോ ജില്ലയിലും ക്രമമായി ജില്ലാതല അദാലത്തുകൾ നടത്താറുണ്ട്. നഗരസഭാ തലത്തിൽ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയങ്ങൾ, നിർമ്മാണ അനുമതികളിലെ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ ഇവിടെ പരിഗണിക്കുന്നു.

4. വിജിലൻസ് ആൻഡ് ആന്റി-കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ (VACB -               District Unit)

• അധികാരി: ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് (DySP - Vigilance).
• പ്രവർത്തനം: നഗരസഭയിലെ അഴിമതി, കൈക്കൂലി വാങ്ങൽ, അനധികൃത സ്വത്ത് സമ്പാദനം, കെട്ടിട പെർമിറ്റുകളിലും ലൈസൻസുകളിലും കാണിക്കുന്ന ക്രമക്കേടുകൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ജില്ലാ വിജിലൻസ് യൂണിറ്റിൽ നേരിട്ട് പരാതി നൽകാം.

5. ജില്ലാ ലീഗൽ സർവീസസ് അതോറിറ്റി (DLSA)

• അധികാരി: ജില്ലാ ജഡ്ജ് (ചെയർമാൻ) & സബ് ജഡ്ജ് (സെക്രട്ടറി).
• പ്രവർത്തനം: ജില്ലാ കോർട്ട് കോംപ്ലക്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നഗരസഭകളിൽ നിന്നും നീതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്ന നിർദ്ധനരായ പൗരന്മാർക്ക് സൗജന്യ നിയമസഹായം നൽകാനും പരാതികളിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാനും DLSA സഹായിക്കുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ (Summary Table):